Chi tiết tin - Sở Khoa học và Công nghệ

 

Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo – Khơi dậy khát vọng kiến tạo tương lai
Tin tức - Sự kiện: Sở hữu trí tuệ

Ngày đăng: 26-04-2023

Thu hẹp khoảng cách giới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

Hiện nay, phụ nữ ngày một khẳng định được vị thế, vai trò của mình trong nghiên cứu khoa học và công nghệ, tuy nhiên, theo Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), chỉ 16,5% các nhà sáng chế đứng tên trên đơn đăng ký sáng chế quốc tế là phụ nữ. Do đó, cần tạo điều kiện hơn nữa cho phụ nữ tiếp cận hệ thống sở hữu trí tuệ, tăng năng lực cạnh tranh bình đẳng giới cả trong nước và quốc tế.

Nhân Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới (IPDay 26/4), Báo điện tử Chính phủ đã có cuộc trao đổi với ông Đinh Hữu Phí, Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) xoay quanh chủ đề IPDay năm nay là "Phụ nữ với sở hữu trí tuệ - Thúc đẩy đổi mới và sáng tạo".

Ông Đinh Hữu Phí, Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ: Cần nghiên cứu, đề xuất sửa đổi bổ sung các quy định pháp luật, chính sách để giúp các nhà sáng chế, doanh nhân nữ có được vị thế thích hợp - Ảnh: VGP/Hoàng Giang

Thưa ông, WIPO đã đưa ra thông điệp của IPDay năm nay là "Phụ nữ với sở hữu trí tuệ - Thúc đẩy đổi mới sáng tạo". Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về ý nghĩa của thông điệp này?

Ông Đinh Hữu Phí: Năm 2018, thông điệp của WIPO về Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới là "Tiếp sức cho những thay đổi – Phụ nữ với đổi mới sáng tạo" đã được phát đi. Năm nay, với chủ đề "Phụ nữ với sở hữu trí tuệ - Thúc đẩy đổi mới và sáng tạolà thời điểm để chúng ta nhìn lại và tôn vinh những cống hiến của phụ nữ đối với sự phát triển kinh tế - xã hội thông qua việc khuyến khích và hỗ trợ tham gia các hoạt động sở hữu trí tuệ.

Chủ đề năm nay cũng nhấn mạnh rằng sự tham gia của phụ nữ là quan trọng đối với việc bảo đảm sự bình đẳng giới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, đồng thời phụ nữ luôn có đầy đủ năng lực, cơ hội và công cụ để tiếp cận và thực hiện các quyền sở hữu trí tuệ của mình.

Bằng việc khuyến khích nhiều phụ nữ sử dụng hệ thống sở hữu trí tuệ để bảo vệ và gia tăng giá trị sẽ tạo môi trường thuận lợi thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo, là động lực cho chu kỳ tăng trưởng mới.

Được biết, ở nhiều nước trên thế giới, tỉ lệ rất ít các nhà sáng chế đứng tên trên đơn đăng ký sáng chế quốc tế là phụ nữ. Xin hỏi ở Việt Nam, chúng ta có số liệu thống kê không? Ông có thể cho biết một số nét về hoạt động nghiên cứu KHCN, thực thi quyền sở hữu trí tuệ của nữ giới?

Ông Đinh Hữu Phí: Trong những năm vừa qua, WIPO đã và đang rất nỗ lực trong việc thu hẹp khoảng cách về giới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ. Rõ ràng đây không chỉ là vấn đề của riêng của quốc gia nào mà là vấn đề mang tính toàn cầu.

Theo tổng hợp từ WIPO, chỉ có khoảng 4% phụ nữ ở các quốc gia nói tiếng Đức là chủ đơn đăng ký sáng chế. Con số này ở Mỹ là 10% và ở các quốc gia nói tiếng Tây Ban Nha là khoảng 20%. Nam giới đăng ký bản quyền tác giả nhiều gấp đôi so với nữ giới. Những số liệu này cho thấy rằng còn một khoảng cách giới đáng kể trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.

Tại Việt Nam, hiện chưa có con số thống kê các nhà sáng chế đứng tên trên đơn đăng ký sáng chế là phụ nữ. Tuy nhiên, số lượng nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học ở Việt Nam có sự gia tăng (chiếm khoảng 46% tổng số nhân lực nghiên cứu phát triển của cả nước).

Thông qua hoạt động nghiên cứu KH&CN, nữ giới ngày một khẳng định được vị thế, vai trò của mình, được Nhà nước, xã hội, cộng đồng tôn vinh và ghi nhận những đóng góp lớn lao trong công tác nghiên cứu KH&CN, qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế đất nước.

Ví dụ như PGS. TS. Nguyễn Thị Trâm, giảng viên Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã nghiên cứu thành công hàng chục giống lúa lai có giá trị hàng tỷ đồng. GS. TS. Lê Mai Hương (Viện Hóa học các hợp chất thiên nhiên - Viện Hàn lâm KHCN Việt Nam) đã đoạt giải Vàng, giải Bạc tại Triển lãm quốc tế phụ nữ sáng tạo và sở hữu trí tuệ năm 2018 của Hiệp hội các nhà nữ sáng chế của Hàn Quốc; TS. Lê Thái Hà (34 tuổi) là nhà khoa học nữ duy nhất của Việt Nam được đưa vào danh sách 100.000 nhà khoa học có tầm ảnh hưởng nhất năm 2022 được Nhà xuất bản Elsevier công bố.

Hay 3 nhà nữ khoa học: PGS.TS. Lê Minh Hà (Trưởng Phòng Hóa dược, Viện Hóa học các hợp chất thiên nhiên, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam), PGS.TS. Phan Thị Phương Nhi (Phó Trưởng Khoa Nông học, phụ trách Khoa học và Hợp tác Quốc tế, Khoa Nông học, Đại học Nông Lâm Huế), TS. Hà Thị Thanh Hương (Trưởng bộ môn Kỹ thuật mô và Y học tái tạo, Khoa Kỹ thuật y sinh, Trường Đại học Quốc tế, ĐHQG TPHCM) được "L'Oréal - UNESCO Vì sự phát triển phụ nữ trong khoa học" vinh danh Giải Tài năng nữ khoa học trẻ thế giới.

Ngoài ra, tại Cục Sở hữu trí tuệ, số cán bộ, công chức, viên chức người lao động nữ chiếm hơn 50%, phụ nữ ngày một khẳng định được vị thế, vai trò của mình trong hoạt động của Cục.

Thu hẹp khoảng cách giới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ - Ảnh 2.

Các nhà khoa học nữ của Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam nghiên cứu công nghệ chỉnh sửa hệ gen CRISPR/Cas trong phòng thí nghiệm - Ảnh: VAST

Hỗ trợ các nhà sáng chế, doanh nhân nữ có được vị thế thích hợp

Vậy trong thời gian qua, Việt Nam đã có những chính sách, chương trình hỗ trợ gì cho các nhà khoa học nữ, nhà sáng tạo nữ, nhà sáng chế nữ, các doanh nghiệp hay hợp tác xã do phụ nữ làm chủ, trong đó có lĩnh vực sở hữu trí tuệ? Hiệu quả của các chính sách, chương trình đó ra sao, thưa ông?

Ông Đinh Hữu Phí: Luật Bình đẳng giới năm 2006 được ban hành có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm bình đẳng giới ở hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội, giúp nữ giới bình đẳng trong việc tiếp cận, ứng dụng KHCN; bình đẳng trong việc tiếp cận các khoá đào tạo về KHCN, phổ biến kết quả nghiên cứu KHCN và phát minh, sáng chế. 

Khoản 7 Điều 4 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định chế độ lao động và chính sách xã hội nhằm bảo vệ lao động nữ, lao động là người khuyết tật, người lao động cao tuổi, lao động chưa thành niên.

Nhận thức rõ về thực trạng còn tồn tại một số bất bình đẳng giới trong nghiên cứu và sáng tạo với không ít khó khăn mà các nhà khoa học và đổi mới sáng tạo, doanh nhân nữ còn phải đối diện, Chính phủ đã và đang ban hành nhiều chính sách, chương trình hỗ trợ các nhà khoa học nữ, nhà sáng tạo nữ, nhà sáng chế nữ, các doanh nghiệp hay hợp tác xã do phụ nữ làm chủ, trong đó có lĩnh vực sở hữu trí tuệ.

Một trong những chính sách phải kể đến, đó là Đề án 939 về hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2017-2025. Theo số liệu của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, qua 4 năm thực hiện Đề án này, đã có gần 3.000 ý tưởng, dự án khởi nghiệp tham gia cuộc thi phụ nữ khởi nghiệp tại cấp Trung ương, hơn 72.000 phụ nữ khởi nghiệp, 1.451 doanh nghiệp và 523 hợp tác xã do phụ nữ làm chủ thành lập mới từ hỗ trợ của Đề án.

Thực tiễn triển khai hoạt động trong nhiều năm qua, các cơ quan quản lý Nhà nước về sở hữu trí tuệ từ Trung ương đến địa phương luôn chú trọng triển khai các hoạt động sở hữu trí tuệ phối hợp với các tổ chức của nữ giới, cụ thể là các hoạt động hội nghị, hội thảo, tọa đàm với Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Phụ nữ của các tỉnh thành phố, Học viện Phụ nữ Việt Nam, Hội Nữ trí thức các bộ, ngành… Những hoạt động này luôn được các nhà khoa học, nữ trí thức, nữ doanh nhân đánh giá cao về thông tin, kiến thức và kinh nghiệm được chia sẻ.

Theo ông, chúng ta cần thêm các chính sách nào để thu hẹp khoảng cách, tạo cơ hội tiếp cận hệ thống sở hữu trí tuệ cho nữ khoa học, nữ doanh nhân sáng tạo giúp họ có thể cạnh tranh một cách công bằng ở cả trong nước và quốc tế?

Ông Đinh Hữu Phí: Để tạo điều kiện cho phụ nữ tham gia hoạt động nghiên cứu KHCN, tiếp cận hệ thống sở hữu trí tuệ, tăng năng lực cạnh tranh bình đẳng giới ở trong nước và quốc tế, chúng ta cần nghiên cứu, đề xuất sửa đổi bổ sung các quy định pháp luật, chính sách trong nước để giúp các nhà sáng chế, doanh nhân nữ có được vị thế thích hợp trong bối cảnh toàn cầu hóa không ngừng phát triển.

Các quy định pháp luật, chính sách này cần xây dựng và cụ thể hóa theo hướng thúc đẩy bình đẳng giới, có đãi ngộ đủ mạnh để động viên, khuyến khích các nhà khoa học nữ làm công tác nghiên cứu. Cần bổ sung nhiều những chương trình KHCN cấp quốc gia áp dụng cho các nhà khoa học nữ có thành tích xuất sắc để khuyến khích sự phát triển các nhà khoa học nữ.

Đồng thời cần có chính sách bồi dưỡng, đào tạo ưu tiên nữ giới hoạt động nghiên cứu KHCN, tiếp cận hệ thống sở hữu trí tuệ. Hỗ trợ cung cấp các chương trình đào tạo cho phụ nữ Việt Nam nhằm thu hẹp khoảng cách, tạo cơ hội tiếp cận hệ thống sở hữu trí tuệ cho nữ khoa học, nữ doanh nhân sáng tạo để họ có thể cạnh tranh một cách công bằng ở cấp độ quốc tế. Đồng thời hợp tác với các chính phủ, tổ chức công, hoặc các tổ chức, hiệp hội khác để thực hiện hoạt động liên quan hỗ trợ các nhà sáng chế và doanh nhân nữ như: Diễn đàn, hội thảo, triển lãm quốc tế về sáng chế của nữ…

Trân trọng cảm ơn ông!

https://baochinhphu.vn/

LỊCH CÔNG TÁC TUẦN

CHUYÊN MỤC KH&CN SỐ 5-2016

Thống kê truy cập
Số người online: 9
Hôm nay: 2230
Tổng lượt truy cập: 3.326.729
© CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUẢNG TRỊ
Chịu trách nhiệm: Trần Ngọc Lân, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ. Địa chỉ: 204 Hùng Vương, Đông Hà; ĐT: 0233.3550 382.